24
مارس

زاها حدید

زاها حدید

زاها حدید در سال ۱۹۵۰ در بغداد در خانوادهای روشنفكر و مسلمان متولد شد. او تحصیلات دوران ابتدایی را در یكی از دیرهای كاتولیك فرانسوی زبان بغداد سپری كرد. پس از آن، به سبب جوّ فرهنگی خانواده، با حمایت والدینش و روابط گسترده شان به آرزوی ایام كودكیاش تحقق بخشید و بعد از گذراندن دورة ریاضیات در دانشگاه امریكایی بیروت (۱۹۶۸ـ۱۹۷۱) به مدرسة معماری  AAلندن رفت و بدین ترتیب وارد دنیای مردانة معماری شد. او دربارة ایام كودكیش چنین می گوید: «من یك عرب عراقیم و هرگز نمی توانم روزهای زیبایی را كه در وطن داشتم از ذهنم بیرون كنم. كودكی من در آنجا در میان منابع سرشار انسانی و تاریخی به رویا شبیه است. مدرسة ما لا به لای علفزارها و در دل طبیعتی سبز بود كه امروز از آن فقط خرابه هایی برجاست. شهر بغداد در آن ایام پر از آدمهای عجیب با ملیتها و مذاهب مختلف بود و پرورش در این محیط پر از تجربه های متفاوت شانس بزرگی برای من بود.» پدر زاها، محمد، فردی فعال در زمینة اقتصاد و پیشرو در حزب سوسیال دموكرات عراق بود. او فارغالتحصیل مدرسة LSE بود. مادرش شاغل نبود ولی زن فعال و پویایی بود كه طراحی را به زاهای كوچك آموخت. زاها در این خانوادة فرهنگی بورژوا با تمكن نسبی مالی رشد یافت، چنانكه هر دو برادرش هم برای ادامة تحصیلات به كمبریج رفتند. كهنترین خاطرهای كه زاها را در دنیای كودكانهاش به خانه سازی و طراحی دكور برای عروسك هایش تشویق كرده بود، خاطرة بازسازی خانة عمه اش به دست یكی از دوستان معمار پدرش بود.

زاها حدید پس از فراغت از تحصیل و اخذ مدرك دیپلم در زمینة معماری (۱۹۷۷) به دفتر معماری OMA پیوست و به همكاری با الا زنگلیس و نیز رم كولهاس، شخصیت برجستة هایپرمدرنیسم، كه استاد او نیز بود، پرداخت. دعوت این دو معمار از حدید جوان به عنوان یك همكار به او اعتماد به نفس و شجاعت خارقالعادهای بخشید. در ۱۹۸۰، حدید OMA را ترك كرد و دفتر شخصی خود را بنا نهاد و همچنین به تدریس در مدرسة معماری AA (كه خود زمانی محصل آن بود) پرداخت. او در هاروارد، دانشگاه شیكاگو و دانشگاه هامبورگ نیز به تدریس پرداخت. حدید عنوان CBE را به دلیل خدماتش به معماری دریافت كرد و در سال ۲۰۰۴ به عنوان نخستین زن معمار توانست جایزة پریتزكر را به مبلغ صد هزار دلار از آنِ خود كند. مراسم اهدای این جایزه، كه معادل نوبل در معماری است، هرساله در گوشهای از جهان به منظور ادای دین و احترام به ساختمانهای تاریخی و حتی معاصر برگزار می شود. زاها حدید سخنرانی های متعددی در سراسر اروپا و امریكا انجام داده است و عضو هیئت تحریریة دایره المعارف بریتانیا نیز هست. او در سال ۲۰۰۶ موفق به اخذ درجة افتخاری از دانشگاه امریكایی بیروت شد و درحال حاضر پرفسور دانشگاه هنرهای كاربردی وین است.

حیطة گستردة فعالیتهای زاها حدید مشتمل بر معماری، طراحی داخلی، طراحی صحنه و اشیا، ایستگاه های قطار، هتل ها، موزه ها و مجموعه های صنعتی، فرهنگی و ورزشی است. فهرست چندی از پروژه های او به شرح زیر است.

  • ایستگاه آتشنشانی در شهری در مرز سوئیس و آلمان (۱۹۹۰ـ۱۹۹۴)
  • پل مسكونی لندن روی رودخانة تِمز (۱۹۹۶)
  • مركز هنر معاصر رزنتال در سین سیناتی امریكا (۱۹۹۸)
  • مركز علمی فائنو در ولفسبورگ آلمان (۱۹۹۹ـ۲۰۰۵)
  • ترمینال تراموا و پاركینگ اتومبیل در استراسبورگ فرانسه (۲۰۰۱)
  • بنایی برای پیست اسكی برگیزِل در اینسبروك اتریش (۲۰۰۲)
  • ساختمان ب.ام.و. در لایپزیك آلمان (۲۰۰۵)
  • ساختمانی برای مجموعة مراكز درمانی سرطان مگی در اسكاتلند (۲۰۰۶)
  • موزة هنر معاصر در كاگلیاری ایتالیا (۲۰۰۷)
  • آسمانخراشی در مارسی (۲۰۰۷ـ۲۰۰۹)
  • پلی در زاراگوزای اسپانیا (‏۲۰۰۸)‏‏
  • ترمینال سالرنوی ایتالیا
  • كتابخانهای برای دانشگاه سویل
  • دانشگاهی در مكزیك ـ پلی در ابوظبی
  • یك سالن اپرا در دبی
  • موزة امپرسیونیسم كوپنهاگن
  • موزة هنر جدید دانشگاه میشیگان (۲۰۱۰)
  • دپارتمان هنر اسلامی لوور در پاریس (در دست ساخت)
  • مركز ورزشی المپیك آبی لندن (۲۰۱۲)
  • مرکز فرهنگی آذربایجان- باکو (2013)
  • مجتمع هنرها در رم (در دست ساخت) همچنین تعدادی از طرحهای او در مسابقات متعدد معماری برنده شدهاند اما متأسفانه برخی از آنها به مرحلة ساخت نرسیده اند كه از آن جمله اند: ـ كلوپ پیك در هنگكنگ كه در سال ۱۹۸۲ اولین جایزة بینالمللی را نصیب او كرد. ـ سالن اپرای كاردیف در ۱۹۹۹ زاها حدید، كه در دنیا شهرتی معادل «چهرههای معروف» دارد.
  • zaha-hadid.com