11
آگوست

ضوابط و مقررات در طراحی نمای ساختمان

قبل ازشروع طراحی نما ضروری است نسبت به انتخاب یکی ازدو سبک کلاسیک (استفاده ازسرستون,کتیبه,قوس وسراحی،تناسب و تقارن در فرم) یا مدرن (استفاده ازخطوط و سطوح صاف ،مصالح جدید و پیش ساخته، انعطاف پذیری در فرم بدون پیچیدگی و….  اقدام شود.
توجه:استفاده از نمای کلاسیک در پلاک ثبتی هایی که سقف آنها شیبدار می باشد ممنوع است.( به عنوان مثال درشهرک آزاد شهر –کوهک غرب و شرق و شهرک دانشگاه صنعتی شریف ممنوع است )ودربقیه موارد در هماهنگی باساختمانهای مجاوربه دوصورت فوق امکان پذیراست.

معیارهای کلی و ضوابط ساخت و ساز و مسائل تاثیرگذار بر شکل گیری نماهای شهری

مواردی که باعث اغتشاش و ناهماهنگی در بدنه شهری می شوند به شرح زیر می باشند :

الف) اعمال سلیقه و دخالتهای غیرکارشناسانه شامل :
۱- حکمیت فرهنگ ساخت و ساز غیرحرفه ای (بساز بفروشی)
۲- اعمال سلیقه مالک یا کارفرما
۳- عدم استفاده از نظریات کارشناسان معمار در طراحی و اجرا
۴- هنرنمایی اغراق آمیز برخی از طراحان

ب) ضعف تئوریک :
۱- عدم آگاهی به اصول معماری ایران
۲- عدم به کارگیری مدولاسیون
ج) ناهنجاریهای مربوط به عدم رعایت اصول طراحی بنا
۱- عدم همخوانی فرم و کاربری
۲- الحاقات زائد و غیراصولی
۳- استفاده از گرایش های معماری بی ارزش و بی هویت

ضرورت موضوع

عدم وجود ضوابط و مقررات قابل درک که بتواند به شناسائی فضاها و مناطق مختلف شهر به صورت هویتهای مستقل کمک کند ، آنقدر اغراق آمیز است که نوعی وحدت بصری بیمارگونه و گسترده در تمامی نقاط شهر را موجب شده است.
در آستانه جامعه مدنی نیاز به ساماندهی نما شدیداً احساس می گردد و این مهم فقط با هماهنگی دست اندرکاران ساخت و نگهداری شهر و بناهای آن میسر می گردد ، زندگی را نباید این طرف و یا آن طرف یک نما دید ، در داخل زندگی خصوصی و در بیرون زندگی عمومی در جریان است ، زندگی جمعی اگر مهمتر از زندگی فردی نباشد از آن کم اهمیت تر نیست.

نمای ساختمان ترکیبی از سه قسمت می باشد :
۱- نشست ساختمان بر زمین : قسمت تحتانی ساختمان که بر روی زمین قرار میگیرد و می بایست به گونه ای طراحی شود که ضمن هماهنگی با مجاورین استقرار ساختمان بر روی زمین را تقویت کند. استفاده از سنگ ازاره به رنگ تیره و به ارتفاع حداقل ۴۰ سانتی مترومصالح مصرفی سنگ تراورتن قهوه ای یا خاکستری سیلور متناسب با رنگ غالب بدنه الزامی است ( این اندازه می تواند به فاصله زمین تا همکف بنا امتداد داشته یاشد) .

۲- بدنه ساختمان : درب ورودی و دسترسیها ، ابعاد پنجره ها ، هماهنگی و بافت مصالح مورد استفاده با در نظر گرفتن فرورفتگی و پیش آمدگی و تاثیر مثبت از محیط و نمای املک مجاور در نما مشخص شود .
-جنس مصالح مصرفی در ورودی (دیوار حیاط و ورودی مشرف به گذر )باید در هماهنگی با مصالح استفاده شده در بدنه نما باشد
– طراحی ورودی اصلی ساختمان باتمهیداتی چون ایجاد پیش فضای ورودی (عقب نشینی )حداقل ۴۰سانتی متر وحداکثر150سانتی متر واستفاده ازباغچه وفلاورباکس در هماهنگی با کل نما الزامی است.
– رعایت تناسب ارتفاع به عرض ورودی و سردر ورودی ارتفاع بین ۲۰-۳۰ رعایت شود.

۳- خط آسمان : نحوه اتصال و ارتباط بدنه بنا با افق در مقیاسی که خوانایی بنا را برای ناظر تثبیت نماید.
– در طراحی نما خط آسمان به صورت برجسته (پیشانی ) با خطوط صاف ومنظم وشکستهای منطقی به همراه استفاده از عناصری مانند پروفیل در قرنیز بالای بام(طیف رنگی روشن –تیره) ,چوب درشکست هاالزامی است واستفاده ازالحاقات تزیینی ونمایشی مانند گچ بری , مجسمه ,لوزی و…در کل بدنه نما ممنوع می باشد.
–  در طراحی نما مصالح سقف شیبدار صرفاً از جنس سفال طبرستان یا روف تایل به رنگ آجری یا سفالی باشد

 

 

طراحی نمای مناسب و هماهنگ تحت تاثیر عناصر و جزئیات ساختمانی :
۱- هماهنگی مصالح
۲- هماهنگی بافت و رنگ
۳- هماهنگی پیشانی
۴- هماهنگی بالکنها و بیرون زدگی ها
۵- هماهنگی نرده ها و دیوارهای محصور کننده

نحوه ارائه نقشه نما جهت ارائه طرح و بررسی در کمیسیون نما :
۱- نقشه معماری مصوب و نقشه معماری وضع موجود ارائه گردد
۲- طرح نما با مقیاس ۵۰/۱ در پنج نسخه کلیه نماهای مشرف به گذر
۳- درصورت شمالی بودن و یا دوبر بودن نمای دیوار مشرف به گذر نیاز است
۴- پلان های پوسته نما بویژه در قسمت برگذر ترسیم گردد ( فرورفتگی و پیش آمدگی در نما مشخص باشد )
۵- کلیه نقشه ها دارای نام و نام خانوادگی مالک ، شماره پرونده ، پلک ثبتی ، آدرس ملک ، نام طراح و مهر شرکت باشد.

نحوه طراحی نمای ساختمان متناسب با اقلیم :
طراحی معماری ساختمان باید حتی الامکان همساز با اقلیم باشد به نحوی که از شرایط مطلوب طبیعی حدکثر استفاده به عمل اید . برخی عوامل به شرح زیر می باشد :

جبهه های مطلوب به لحاظ نورگیری :
فضاهای اصلی باید رو به جبهه های مطلوب ساختمان قرار گیرد . جبهه های مطلوب به ترتیب اهمیت عبارتند از : جنوب ، شمال ، شرق و درصورت ضرورت با تمهیدات لازم در غرب ، استقرار فضاهای اصلی رو به جنوب باعث می شود تا بتوان بخشی از نور و گرمای موردنیاز ساختمان در اوقات سرد را از طریق تابش آفتاب به داخل تامین نمود .

جدارهای نورگذر :
جدارهای نورگذر شامل پنجره ها ، نورگیرها ، و مشابه آن باید از قاب های مرغوب و بدون درز مستقیم و با حداقل نشت هوا باشند . استفاد ه از شیشه های دو جداره و یا دو قاب موازی برای این سطوح به ویژه برای پنجره ها توصیه می شود .

 

سایه بانها :
سایه بانها برای کنترل میزان تابش آفتاب به سطوح نور گذر ساختمان به کار می رود . استفاده از عایق حرارت در پوسته خارجی ساختمان سبب می شود که حرارت حاصل از منابع گرمایشی طبیعی نظیر انرژی تابشی خورشید ، گرمای حاصل از سکنین و گرمای حاصل از وسایل الکتریکی در فضای داخل باقی بماند و به عنوان منبع گرمایش کمکی مورد استفاده قرار بگیرد. به همین منظور باید سایه بان با عمق مناسب در این مناطق تعبیه گردد . منظور از عمق مناسب سایه بان ، عمقی است که در اوقات گرم سال از تابش خورشید به داخل ممانعت به عمل اید و در اوقات سرد برای استفاده از گرمای تابشی خورشید امکان ورود تششع خورشید به داخل فراهم شود .

به منظور دستیابی به یک نمای مطلوب، جنس و رنگ سنگ مصرفی از اهمیت بسزایی برخوردار است و موارد زیر در طراحی نما می بایست لحاظ گردد .
۱- عکس ازساختمان ومجاورین از کلیه نماها ( درصورت احداث )
۲- در طرح ارائه شده جنس و رنگ کلیه مصالح مشخص گردد و درصورت نیاز نمونه مصالح ارائه شود ( رنگ کلیه پروفیل ها و رنگ شیشه ها نیز مشحص گردد)
۳- حداقل دو نوع مصالح (رنگ ـ جنس) برای نماها در نظر گرفته شود
۴- مصالح نما باید اتصال کافی و مناسب با بدنه و سازه داشته باشد تا از خطر ریزش جلوگیری به عمل اید.
۵- کلیه سطوح خارجی ساختمان ، به لحاظ ایمنی و زیباسازی منظر شهری ، باید در شرایط مناسب نگهداری شوند.

درصورت استفاده از ترکیب چند نوع مصالح در طراحی نما رعایت مواردزیرالزامی می باشد:
-جهت جلوگیری از یکنواختی وایجاد تنوع مطلوب بصری درنما توصیه می شود نما به صورت حجمی (ایجاد برجستگی وفرورفتگی ) باترکیب مصالح به مشخصات زیر طراحی شود:
-تراورتن صیقلی کرم یاسفید باچفت (با بندکشی خاکستری )+سنگ قیچی (گردویی,لیمویی,شکلاتی ,بژ,سیلوردودی,قرمز) یاسنگ بادبر,تراورتن تیشه ای رزین نشده (بافت دار)+چوب فرآوری شده قابل استفاده درنما(MDF) یاآجرنمای نسوزطرح انگلیسی به رنگ(قرمز,قهوهای و….) با بند کشی به رنگ روشن+سنگ ازاره (تراورتن قهوه ای یاتراورتن سیلورخاکستری)

 

 

سقفها
۱- در ساختمانهای با سقف شیبدار دسترسی اساسی به بام مشخص باشد
۲- شیب بام در ساختمان های شیبدار حدود ۲۵ درصد در نظر گرفته شود
۳- راس شیب بام بصورت شکسته در نظر گرفته شود

۴- در ساختمانهای با سقف شیبدار محل قرارگیری کولرها در بام مشخص و در پلانها و مقاطع دیده شود
۵- بارانگیر در ساختمانهای عادی (بدون شیب سقف) مدنظر و در مقاطع دیده شود (متناسب با همسایه و حدکثر تا ۹۰ سانتیمتر)
۶- ساختمانهائی که در محدوده سقف های شیبدار می باشد ولی پروانه قدیمی دارند و اجرا شده است سقف شیبدار غیر اساسی با پوشش سفال یا روف تایل اجرا گردد.
۷- سقفهای شیبدار باید به نحوی طراحی و اجرا گردد که از ریزش برف ، یخ یا اجزای سقف از ارتفاع جلوگیری شود .

در و پنجره و بالکن :

اندازه و ابعاد پنجره ها با توجه به مبحث ۴ و مبحث ۱۹ (انرژی) مقررات ملی ساختمان و آئین نامه ۲۸۰۰ زلزله طراحی و براساس اصول فنی لحاظ گردد. رعایت موارد زیر در نمای ساختمانها الزامی می باشد .
۱- از شیشه رفلکس استفاده نشود
۲- فاصله پنجره ها از زیر سقف تمام شده حداقل ۲۰ سانتی متر در نظر گرفته شود
۳- مشخصات کلیه درها و پنجره ها باید با استانداردهای ملی مطابقت داشته باشد .
۴- استفاده از درب و پنجره با ابعاد مدولار و تولید صنعتی در ساختمان رعایت گردد .
۵- در فضاهای اقامت ، سطح شیشه الزامی ، حداقل یک هشتم سطح کف می باشد ، مگر آنکه پنجره ها تنها در یک دیوار تعبیه شده باشد و فاصله آن دیوار با دیوار مقابل بیش از ۵/۴ متر باشد که در اینصورت یک هفتم سطح کف ، الزامی خواهد بود .
۶- در فضاهای اقامت در صورتی که لبه بالای پنجره ها غیر از نورگیر سقف شیبدار در ارتفاع زیر ۱۰/۲ متر قرار گرفته باشد ، سطح الزامی شیشه شفاف یک ششم سطح کف است ، مگر آنکه کلیه دریچه ها نیز در یک دیوار تعبیه شده باشد و فاصله آن از دیوار مقابل بیش از ۵/۴ متر باشد ، دراینصورت سطح الزامی شیشه ، یک پنجم کف فضا است .
۷- در مواردی که تامین نور به صورت طبیعی صورت گیرد ، حداقل سطح شیشه در
راه پله ها ۹/۰ مترمربع به ازای هر طبقه می باشد .
۸- استفاده از اجزای ساختمانی به صورت صنعتی و مدولار ، با رعایت استانداردها و مقررات ملی ساختمان ، توصیه می شود. ضوابط مربوط به در و پنجره صنعتی و با ابعاد مدولار در مبحث الزامات عمومی ساختمان (مبحث ۴) آورده شده است.

– نوع و فرم و ابعاد پنجره ها با توجه به عملکرد فضا طراحی شود.حداقل  20/1 *20/1 و حداکثر 50/1*80/1
-استفاده از پنجره های سرتاسری جهت باکس پله مجاز نمی باشد.لازم است ابعاد پنجره های باکس پله یک دوم پنجره های اصلی باشد
-استفاده از شیشه رفلکس در نما مجاز نمی باشد واستفاده از شیشه ساده دوجداره upvcالزامی است.
-استفاده صرفا ًنرده دربالکن ها (تراس ها) ممنوع می باشدودرصورت ترکیب با مصالح بنایی بلامانع می باشد.
-رعایت مدولاسیون در طراحی پنجره ها به منظور ایجاد تنوع و عدم یکنواختی نما توصیه می شود.

 

پروفیل ، نرده و شیشه
۱- پیلوت بصورت یکسره باز و از نرده روی دیوار با ارتفاع ۸۰ سانتی متر استفاده شود و نرده دارای طراحی مناسب باشد
۲- در بالکن ها و لبه بام از نرده استفاده نگردد(استفاده از نرده در لبه دست انداز منوط به طراحی مناسب تا ۳۰ سانتیمتر بلامانع است )
۳- حداقل ارتفاع جانپناه بالکن ها در محفظه های آفتابگیر و جانپناه حیاط های داخلی باید ۱۰/۱ متر باشد .
۴- در طرح ارائه شده تناسب پنجره و درب پیاده و سواره در نظر گرفته شود
۵- در استفاده از انواع شیشه های مات ، آجر شیشه ای و پلاستیک ، باید سطحی که نور معادل شیشه شفاف الزامی را تامین کند ، جایگزین گردد .